[Recap] Chuyên đề đào tạo trực tuyến: KHAI THÁC GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN HÓA TRONG HOẠT ĐỘNG DU LỊCH
Trong khuôn khổ chuỗi chuyên đề đào tạo thuộc Dự án “Vườn ươm Tài năng Văn hóa Du lịch 2025”, dưới sự điều phối, dẫn dắt của Ông Nguyễn Đức Bá - Phó Giám đốc Thường trực Dự án và TS. Đỗ Trần Phương - Phó Giám đốc Chuyên môn Dự án tối ngày 26/06/2025, buổi trao đổi chuyên đề đào tạo trực tuyến 2 với chủ đề “Khai thác giá trị di sản văn hóa trong hoạt động du lịch” đã diễn ra trong không khí trao đổi sôi nổi, mang đến những góc nhìn sâu sắc, nhiều chiều về mối quan hệ giữa di sản văn hóa và phát triển du lịch bền vững từ các chuyên gia, khách mời: PGS.TS. Dương Văn Sáu – Nguyên Trưởng khoa Du lịch, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội; PGS.TS. Phạm Quỳnh Phương – Trưởng khoa Công nghiệp văn hóa và Di sản, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, Đại học Quốc gia Hà Nội; TS. Lê Xuân Kiêu – Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám.
Nội dung trao đổi tập trung vào các vấn đề:
· Du lịch và văn hóa luôn đồng hành: việc khai thác cần song song với bảo tồn và phát triển. Góc nhìn về du lịch vì thế không thể chỉ bó hẹp trong “du lịch học”, mà cần tiếp cận liên ngành, kết nối kinh tế, văn hóa – xã hội, truyền thông, công nghệ… (TS. Lê Xuân Kiêu). Di sản được nhìn nhận là thực hành văn hóa sống động, vẫn tiếp diễn trong đời sống. Vì vậy, nhiệm vụ của người làm du lịch không phải chỉ “truyền đạt kiến thức” khô cứng, mà phải gợi mở cảm xúc và trải nghiệm, để di sản thực sự chạm tới trái tim du khách.
· Di sản văn hóa luôn vận động và biến đổi theo một tiến trình nhất định, tùy thuộc vào bối cảnh, giai đoạn lịch sử khác nhau và gắn với cộng đồng chủ thể. PGS.TS. Phạm Quỳnh Phương quan điểm “Di sản không phải là danh từ cố định, mà là động từ bởi di sản luôn được kiến tạo, tái tạo. Trong đó, việc gắn di sản với cộng đồng chủ thể là vấn đề trung tâm trong phát triển và bảo tồn di sản”
· Các ý kiến cũng nhấn mạnh vai trò người hướng dẫn viên như người “kể chuyện di sản”. Người hướng dẫn viên không chỉ truyền đạt kiến thức, mà còn phải kể câu chuyện chạm vào cảm xúc của người nghe. Muốn vậy người hướng dẫn viên du lịch cần thay đổi tư duy về chính mình là người diễn giải di sản, với các câu chuyện văn hóa, gắn với trải nghiệm và ký ức để tạo dấu ấn trong lòng du khách. Điều này đòi hỏi sự nỗ lực tìm kiếm, xây dựng các câu chuyện sinh động, hiện hữu trong đời sống thực tế, đặc biệt là đời sống của chính chủ thể cộng đồng sống cùng di sản. Ngoài ra cần hơn nữa sự gắn trải nghiệm du khách như một phần trong câu chuyện được kể.
· Các câu hỏi thảo luận cũng xoay quanh giữ gìn và bảo vệ bản sắc, tính thiêng của lễ hội trong bối cảnh thương mại hóa, sự kiện hóa lễ hội; vấn đề mê tín dị đoan với các thực hành văn hóa tín ngưỡng nên được nhìn nhận thế nào; các giá trị, thực hành văn hóa nào thì được gọi là di sản, nhận diện di sản hôm nay và di sản tương lai…
Buổi học tập trao đổi chuyên đề không chỉ trang bị kiến thức chuyên sâu trong lĩnh vực văn hóa - du lịch mà còn giúp thí sinh có thêm góc nhìn, tư duy văn hóa và nâng cao hiểu biết, trách nhiệm xã hội. Khai thác di sản trong du lịch là kể lại câu chuyện một cách có trách nhiệm, gắn với ký ức, cảm xúc, cộng đồng, làm cho di sản tiếp tục sống trong đời sống đương đại.
1 Bài học - 0 phút
Em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Ban Tổ chức và các vị diễn giả đã dành thời gian chia sẻ cho tụi em những kiến thức, câu chuyện thực tế vô cùng giá trị về chuyên đề "Khai thác giá trị di sản văn hóa trong hoạt động du lịch". Buổi học đã giúp em có cái nhìn đa chiều hơn về tư duy đổi mới trong nghệ thuật kể chuyện di sản. Qua đó, em nhận ra nhiệm vụ của người làm du lịch không chỉ là truyền đạt kiến thức khô cứng, mà phải biết khơi gợi cảm xúc, lồng ghép các câu chuyện gắn liền với đời sống thực tế của cộng đồng địa phương, đồng thời đưa trải nghiệm của du khách trở thành một phần trong câu chuyện được kể. Những góc nhìn văn hóa và bài học thực tế này thực sự là hành trang đắt giá cho công việc tương lai của chúng em. Em xin chân thành cảm ơn Ban Tổ chức và các vị diễn giả rất nhiều ạ.
Lời đầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn chân thành từ quý BTC đã mời được các Diễn giả chuyên gia vô cùng đặc biệt với bề dày nghiên cứu và công tác trong lĩnh vực Di sản văn hóa trong hoạt động du lịch tại Việt Nam có mặt tại chuyên đề này. Qua phần chia sẻ và giải đáp thắc mắc từ các quý Chuyên gia em được tiếp cận gần hơn với cách khai thác di sản văn hóa như thế nào để không bị "thương mại hóa" hay đánh mất đi yếu tố cốt lõi của di sản văn hóa của cộng đồng địa phương, cách truyền đạt với khách du lịch về di sản văn hóa chuẩn mực và phù hợp. Điều cốt lõi em học được là để khai thác di sản văn hóa là luôn phải tôn trọng và lấy cộng đồng địa phương làm "trung tâm" phát triển du lịch vì cư dân bản địa luôn gắn liền với di sản văn hóa địa phương của họ, đặc biệt luôn tuân thủ pháp luật nhà nước trong việc khai thác di sản văn hóa. Em xin chân thành cảm ơn BTC và các Diễn giả đã tạo ra buổi chia sẻ chi tiết và ý nghĩa này, em xin chúc Dự án ngày càng lan tỏa thêm nhiều bài học và thông điệp tích cực hơn nữa ạaaa!
Đây là một trong những chuyên đề đặc sắc và có chiều sâu nhất mà em được tham dự trong toàn bộ chương trình Vườn ươm 2025. Điều khiến buổi học trở nên đặc biệt không chỉ là sự hiện diện của 3 chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực di sản và du lịch, mà còn ở hình thức tọa đàm đối thoại — thay vì chỉ nghe giảng một chiều, chúng em được chứng kiến những cuộc tranh luận, trao đổi thẳng thắn giữa các chuyên gia về những vấn đề rất thực tiễn của du lịch di sản Việt Nam. Em đặc biệt ấn tượng với TS. Lê Xuân Kiêu — người đang trực tiếp điều hành một di sản sống động như Văn Miếu – Quốc Tử Giám và đã tạo ra những sản phẩm du lịch di sản thực sự sáng tạo và bền vững. Những chia sẻ từ thực tiễn của ông đã "phá vỡ" nhiều quan niệm cũ kỹ trong em về cách khai thác di sản trong du lịch. Em xin chân thành cảm ơn ông Nguyễn Đức Bá, TS. Đỗ Trần Phương cùng toàn bộ các chuyên gia PGS.TS. Dương Văn Sáu, PGS.TS. Phạm Quỳnh Phương và TS. Lê Xuân Kiêu đã mang đến một buổi tọa đàm vô cùng phong phú, sâu sắc và truyền cảm hứng! Qua buổi học hôm nay, em đã hiểu rằng khai thác di sản trong du lịch không phải là "đưa khách đến xem cổ vật" — mà là tạo ra những trải nghiệm sống động, ý nghĩa và bền vững từ kho tàng văn hóa cha ông để lại. Đặc biệt, những chia sẻ thực tiễn từ Văn Miếu – Quốc Tử Giám đã cho em thấy rằng sáng tạo và bảo tồn không mâu thuẫn nhau — chúng có thể song hành và cùng nhau phát triển. Cảm ơn các thầy cô và ban tổ chức rất nhiều!